| USTAWA
z dnia 22 czerwca 2001 r.
o organizmach genetycznie zmodyfikowanych.
(Dz. U. 2001.76.811 z dnia 25 lipca 2001 r.)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. Ustawa reguluje:
1) zamknięte
użycie organizmów genetycznie zmodyfikowanych, zwanych dalej
"GMO",
2) zamierzone
uwalnianie GMO do środowiska, w celach innych niż
wprowadzanie do obrotu,
3) wprowadzanie do obrotu produktów GMO,
4) wywóz za granicę i
tranzyt produktów GMO,
5) właściwość organów
administracji rządowej do spraw GMO.
Art. 2. 1.
Ustawy nie stosuje się do
modyfikacji genetycznych genomu ludzkiego.
2. W
sprawach dotyczących żywności i środków farmaceutycznych
stosuje się przepisy o warunkach zdrowotnych żywności i
żywienia i przepisy o środkach farmaceutycznych, o ile nie
są sprzeczne z przepisami ustawy.
Art. 3.
Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) organizmie -
rozumie się przez to każdą jednostkę biologiczną, komórkową
lub niekomórkową, zdolną do replikacji i przenoszenia
materiału genetycznego, łącznie z wirusami i wiroidami;
przez organizm rozumie się również kultury komórkowe i
tkankowe roślin i zwierząt oraz plazmidy,
2) organizmie
genetycznie zmodyfikowanym - rozumie się przez to organizm
inny niż organizm człowieka, w którym materiał genetyczny
został zmieniony w sposób niezachodzący w warunkach
naturalnych wskutek krzyżowania lub naturalnej rekombinacji,
w szczególności przy zastosowaniu:
a) technik
rekombinacji DNA z użyciem wektorów, w tym tworzenia
materiału genetycznego poprzez włączenie do wirusa, plazmidu
lub każdego innego wektora cząsteczek DNA wytworzonych poza
organizmem i włączenie ich do organizmu biorcy, w którym w
warunkach naturalnych nie występują, ale w którym są zdolne
do ciągłego powielania,
b) technik
stosujących bezpośrednie włączenie materiału dziedzicznego
przygotowanego poza organizmem, a w szczególności:
mikroiniekcji, makroiniekcji i mikrokapsułkowania,
c) metod
niewystępujących w przyrodzie dla połączenia materiału
genetycznego co najmniej dwóch różnych komórek, gdzie w
wyniku zastosowanej procedury powstaje nowa komórka zdolna
do przekazywania swego materiału genetycznego odmiennego od
materiału wyjściowego komórkom potomnym,
3) zamkniętym
użyciu GMO - rozumie się przez to każde działanie polegające
na modyfikacji genetycznej organizmów oraz procedury, według
których GMO są hodowane, przechowywane, transportowane,
niszczone, usuwane lub wykorzystywane w jakikolwiek inny
sposób, podczas którego stosowane są specjalne
zabezpieczenia w celu ograniczenia kontaktu GMO z ludźmi i
środowiskiem,
4) zamierzonym
uwolnieniu GMO do środowiska - rozumie się przez to każde
działanie polegające na zamierzonym wprowadzeniu do
środowiska GMO albo ich kombinacji, bez zabezpieczeń
ograniczających rozprzestrzenianie, takich jak bariery
fizyczne lub połączenie barier
fizycznych z barierami chemicznymi lub biologicznymi,
mających na celu ograniczenie kontaktu GMO z ludźmi i
środowiskiem,
5) wprowadzeniu do
obrotu - rozumie się przez to zamierzone uwolnienie GMO do
środowiska, polegające na dostarczaniu lub udostępnianiu
osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, produktu GMO, w
tym wprowadzanie na rynek w wyniku produkcji lub
dopuszczenie do obrotu na polskim obszarze celnym w ramach
obrotu handlowego,
6) produkcie GMO -
rozumie się przez to GMO lub każdy wyrób składający się z
GMO lub zawierający GMO lub ich fragmenty lub kombinację
GMO, który jest wprowadzany do obrotu lub wywożony za
granicę bądź przewożony tranzytem przez terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej,
7) użytkowniku
GMO - rozumie się przez to osobę fizyczną lub prawną bądź
też jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości
prawnej, dokonującą na własny rachunek operacji zamkniętego
użycia GMO lub działania polegającego na zamierzonym
uwolnieniu GMO do środowiska, w tym wprowadzenia do obrotu
produktów GMO,
8) awarii - rozumie
się przez to każdy przypadek niezamierzonego uwolnienia GMO
w trakcie ich zamkniętego użycia, który może stanowić
bezpośrednie lub opóźnione zagrożenie dla zdrowia ludzi lub
środowiska,
9) dobrej praktyce laboratoryjnej - rozumie
się przez to sposób planowania,
przeprowadzania i dokumentowania badań laboratoryjnych
zapewniający wykorzystanie najnowszej wiedzy biologicznej i
technicznej oraz wiarygodność i pewność uzyskanych wyników,
10) dawcy -
rozumie się przez to organizm, z którego pobierane
jest DNA,
11) biorcy - rozumie
się przez to organizm, do którego wprowadzane jest DNA,
12) wektorze -
rozumie się przez to cząsteczkę DNA, która pozwala na
wprowadzenie i stabilne utrzymanie cząsteczek DNA w
organizmie biorcy,
13) insercie -
rozumie się przez to odcinek DNA włączony do genomu biorcy,
14) mikroiniekcji,
makroiniekcji, mikrokapsułkowaniu - rozumie się przez to
metody modyfikacji genetycznych służące do przenoszenia DNA
z jednego organizmu do drugiego,
15) fuzji protoplastów
- rozumie się przez to proces prowadzący do połączenia się
co najmniej dwóch protoplastów w jeden protoplast
mieszańcowy,
16) koniugacji,
transformacji, transdukcji - rozumie się przez to naturalne
procesy przenoszenia DNA w bakteriach,
17) mutagenezie
- rozumie się przez to indukowanie mutacji, czyli skokowych
zmian dziedzicznych, w szczególności za pomocą
promieniowania jonizującego albo substancji chemicznych,
18) plazmidzie -
rozumie się przez to kolistą pozachromosomową strukturę
zdolną do niezależnej od biorcy replikacji cząstek DNA,
19) poliploidyzacji -
rozumie się przez to metodę hodowlaną polegającą na
sztucznym wytwarzaniu osobników o zwiększonej liczbie
chromosomów.
Art. 4.
Za techniki prowadzące do otrzymania GMO nie uważa się, w
rozumieniu ustawy:
1) zapłodnienia in
vitro,
2) procesów
naturalnych, a w szczególności koniugacji, transdukcji i
transformacji,
3) klonowania komórek somatycznych i
rozrodczych,
4) technik związanych
z tradycyjną genetyką, a w szczególności mutagenezy i
poliploidyzacji, jeżeli w ramach tych technik nie
wykorzystuje się GMO jako biorców lub organizmów
rodzicielskich,
5) konstruowania i
użytkowania komórek somatycznych zwierzęcych, w tym hybryd,
fuzji komórek, w tym fuzji protoplastów, z których to
komórek mogą być regenerowane pełne układy biologiczne,
jeżeli w ramach tych technik nie wykorzystuje się GMO jako
biorców lub organizmów rodzicielskich,
jeżeli nie
obejmują one wykorzystywania cząstek rekombinowanego DNA lub
GMO.
Art. 5. 1. Uzyskanie zgody na
zamknięte użycie GMO lub na
zamierzone uwolnienie GMO do środowiska oraz zezwolenia na
wprowadzenie do obrotu produktów GMO nie zwalnia od
obowiązku uzyskania zezwoleń lub innych decyzji związanych z
podejmowaniem takich działań, wymaganych na podstawie odrębnych
przepisów.
2. Za wydanie zgód
i zezwoleń, o których mowa w rozdziałach 3-6 ustawy, pobiera
się opłatę skarbową.
Art. 6.
1. Podjęcie operacji polegającej na zamkniętym użyciu GMO
lub działań polegających na zamierzonym uwolnieniu GMO do
środowiska, w tym wprowadzeniu do obrotu produktów GMO,
wymaga przeprowadzenia oceny zagrożeń dla zdrowia ludzi i
środowiska, zwanej dalej "oceną zagrożeń", oraz zastosowania
niezbędnych środków w celu uniknięcia tych zagrożeń.
2. Szczególne
środki bezpieczeństwa są wymagane w odniesieniu do GMO
zawierających geny odporności na antybiotyki stosowane w
leczeniu ludzi i zwierząt.
3. Ocenę zagrożeń
należy przeprowadzać w sposób poddający się weryfikacji na
podstawie dostępnych danych naukowo-technicznych, biorąc pod
uwagę zagrożenia bezpośrednie i pośrednie, które mogą
wystąpić zarówno w krótkim, jak i dłuższym okresie.
4. Minister
właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw zdrowia, ministrem właściwym do spraw
rolnictwa i ministrem właściwym do spraw nauki, określi, w
drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób przeprowadzania
oceny, o której mowa w ust. 1, oraz wymagania dotyczące
dokumentacji zawierającej ustalenia takiej oceny, biorąc pod
uwagę wymagania określone w art. 7 i art. 8.
Art. 7.
1. Przeprowadzając ocenę zagrożeń zamkniętego użycia GMO,
należy w szczególności:
1) zidentyfikować
cechy biorcy, dawcy, wektora, insertu oraz powstałego GMO,
włączając w to możliwe zmiany cech biorcy,
2) określić mogące
wystąpić szkodliwe skutki przeprowadzenia zamkniętego użycia
GMO oraz prawdopodobieństwo wystąpienia tych skutków,
3) opisać
planowany sposób postępowania z odpadami powstającymi
wskutek zamkniętego użycia GMO.
2. Przez szkodliwe
skutki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, należy rozumieć w
szczególności:
1) chorobotwórczy
wpływ GMO na ludzi,
2) chorobotwórczy
wpływ GMO na rośliny i zwierzęta,
3) niepożądane efekty
wynikające z niemożności leczenia chorób lub prowadzenia
skutecznej profilaktyki,
4) niepożądane efekty
wynikające z przedostania się GMO do środowiska i
rozprzestrzeniania się w nim,
5) zdolność
naturalnego przenoszenia zawartego materiału genetycznego do
innych organizmów.
Art. 8.
Przeprowadzając ocenę zagrożeń w odniesieniu do działań
polegających na zamierzonym uwolnieniu GMO do środowiska, w
tym wprowadzeniu do obrotu produktów GMO, należy w
szczególności:
1)
zidentyfikować cechy lub sposób użycia GMO, które mogą
wywoływać szkodliwe skutki, oraz porównać je z cechami
organizmu niezmodyfikowanego i jego użyciem w podobnych
warunkach,
2) ocenić potencjalne
skutki każdego szkodliwego oddziaływania, biorąc pod uwagę
cechy środowiska, do którego następuje uwolnienie, oraz
sposób uwolnienia,
3) oszacować
prawdopodobieństwo wystąpienia każdego z potencjalnych
skutków, o których mowa w pkt 2,
4) określić sposoby
przeciwdziałania zagrożeniom i ich potencjalnym skutkom.
Rozdział 2
Organ
administracji rządowej właściwy do spraw GMO
Art. 9.
Organem
administracji rządowej właściwym do spraw GMO jest minister
właściwy do spraw środowiska, zwany dalej
"ministrem".
Art. 10.
Do zakresu działania ministra w zakresie GMO należy w
szczególności:
1) wydawanie zgody na:
a) zamierzone
uwolnienie GMO do środowiska,
b) zamknięte użycie
GMO,
2) wydawanie zezwoleń
na:
a) wprowadzenie do obrotu produktów GMO,
b) wywóz lub tranzyt produktów GMO,
3) koordynacja
kontroli i monitorowania działalności regulowanej ustawą,
4) koordynacja
gromadzenia i wymiany informacji dotyczących zapewnienia
bezpieczeństwa ludzi i środowiska w zakresie GMO.
Art. 11.
1. Minister sprawuje nadzór oraz kontrolę przestrzegania
przepisów ustawy.
2. Kontrolujący
jest uprawniony w szczególności do:
1) wstępu, wraz z
niezbędnym sprzętem, na teren nieruchomości, obiektu, lokalu
lub ich części, gdzie są wykonywane operacje zamkniętego
użycia GMO, działania polegające na zamierzonym uwolnieniu
GMO do środowiska, w tym wprowadzeniu do obrotu produktów
GMO,
2) żądania ustnych
lub pisemnych wyjaśnień, okazania dokumentów lub innych
nośników informacji oraz udostępnienia danych mających
związek z przedmiotem kontroli.
3. Czynności
kontrolnych dokonuje się w obecności kontrolowanego, osoby
zastępującej kontrolowanego lub przez niego zatrudnionej.
4. Kontrolę
przestrzegania przepisów ustawy sprawują ponadto, w zakresie
objętym swoją właściwością:
1) Inspekcja Sanitarna,
2) Inspekcja Ochrony
Roślin,
3) Inspekcja Nasienna,
4) Inspekcja Ochrony
Środowiska,
5) Inspekcja Weterynaryjna,
6) Inspekcja Handlowa,
7) Państwowa
Inspekcja Pracy,
8) organy administracji celnej w zakresie
kontroli legalnego obrotu GMO,
9) Inspekcja Skupu i
Przetwórstwa Artykułów Rolnych.
5. Organy, o
których mowa w ust. 4, przeprowadzają kontrolę na wniosek
ministra.
6. Organy, o
których mowa w ust. 4, są obowiązane niezwłocznie powiadomić
ministra o stwierdzonych zagrożeniach związanych z GMO i
podjętych w związku z tym działaniach.
Art. 12.
1. Tworzy się Komisję do spraw GMO, zwaną dalej "Komisją",
jako organ opiniodawczo-doradczy ministra w zakresie GMO.
2. Komisja liczy
19 członków powoływanych przez ministra na okres 4 lat. W
skład Komisji wchodzą:
1) po jednym przedstawicielu wskazanym
przez:
a) ministra
właściwego do spraw zdrowia,
b) ministra
właściwego do spraw rolnictwa,
c) Ministra Obrony Narodowej,
d) ministra
właściwego do spraw gospodarki,
e) ministra
właściwego do spraw transportu,
f) ministra
właściwego do spraw nauki,
g) ministra
właściwego do spraw środowiska,
h) Prezesa Urzędu
Ochrony Konkurencji i Konsumentów,
2) siedmiu przedstawicieli nauki, o
uznanym autorytecie i
kompetencjach w dziedzinach ochrony środowiska, ochrony
zdrowia, bezpieczeństwa biologicznego, biotechnologii,
hodowli roślin oraz etyki, powoływanych po zasięgnięciu
opinii ministra właściwego do spraw nauki, ministra
właściwego do spraw zdrowia i ministra
właściwego do spraw rolnictwa,
3) przedstawiciel
przedsiębiorców związanych z biotechnologią, powoływany po
zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw gospodarki
i organizacji pracodawców,
4) dwaj
przedstawiciele pozarządowych organizacji ekologicznych,
zgłoszeni przez te organizacje,
5) przedstawiciel organizacji
konsumenckich.
3.
Przewodniczącego Komisji, zastępców przewodniczącego i
sekretarza Komisji powołuje i odwołuje minister spośród
członków Komisji.
4. Członkostwo w
Komisji ustaje przed upływem jej kadencji wskutek śmierci
lub rezygnacji członka Komisji, a także z powodu odwołania
przez właściwy organ przedstawicieli, o których mowa w ust.
2 pkt 1.
5. W przypadkach,
o których mowa w ust. 4, nowych członków Komisji powołuje
się na okres pozostały do końca kadencji.
6. Członkom
Komisji, o których mowa w ust. 2, biorącym udział w
posiedzeniach odbywających się poza miejscowością ich
zamieszkania, przysługują diety i zwrot kosztów podróży i
noclegów.
7. Wydatki
związane z działalnością Komisji pokrywane są z budżetu
państwa z części, której dysponentem jest minister.
Art. 13.
1. Do zadań Komisji należy:
1) opiniowanie
wniosków w sprawach wydawania zgód lub zezwoleń, o których
mowa w art. 10 pkt 1 i 2,
2) wydawanie opinii w sprawach przedstawianych
przez ministra w zakresie jego uprawnień wynikających z
ustawy,
3) opiniowanie
projektów aktów prawnych dotyczących GMO oraz bezpieczeństwa
biologicznego,
4) opiniowanie
projektów założeń polityki państwa w dziedzinie zastosowań
GMO i bezpieczeństwa biologicznego.
2. Minister
określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób
funkcjonowania Komisji, w tym strukturę organizacyjną oraz
tryb pracy Komisji, biorąc pod uwagę przypisane jej
zadania.
Art. 14.
1. Minister ogłasza w Dzienniku Urzędowym, z zastrzeżeniem
ust. 2, informacje o awariach, o których mowa w art. 33, ich
skutkach i zagrożeniach.
2.
Informacje dotyczące danych technicznych, technologicznych,
handlowych lub organizacyjnych, których ujawnienie mogłoby
naruszyć przepisy o ochronie informacji niejawnych
lub danych jednostkowych w rozumieniu ustawy z dnia 29
czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz.
439, z 1996 r. Nr 156, poz. 775, z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i
Nr 121, poz. 769 oraz z 1998 r. Nr 99, poz. 632 i Nr
106, poz. 668) oraz informacje dotyczące:
1) spraw będących
przedmiotem praw autorskich oraz patentowych, jeżeli ich
udostępnienie mogłoby naruszyć te prawa,
2) dokumentów lub
danych dostarczonych przez osoby trzecie, jeżeli nie miały
one obowiązku ich dostarczenia i złożyły zastrzeżenie o ich
nieudostępnianiu,
3) dokumentów lub
danych, których ujawnienie mogło spowodować zagrożenie
środowiska,
nie są ogłaszane
przez ministra.
Art. 15.
1. Minister wydaje zezwolenie, na przeprowadzanie badań i
wydawanie opinii w zakresie GMO, podmiotom ubiegającym się o
przeprowadzanie badań i wydawanie opinii w zakresie GMO,
jeżeli podmioty te posiadają:
1) odpowiednie
wyposażenie techniczne umożliwiające przeprowadzanie badań
GMO,
2) wyspecjalizowany personel, o odpowiednim
wykształceniu, mogący zagwarantować właściwą pracę
jednostki,
3) pięcioletnie
doświadczenie w badaniach GMO,
4) ustalone procedury
reklamacyjne oraz odwoławcze w zakresie prowadzonej
działalności,
5) ubezpieczenie od
odpowiedzialności cywilnej dla ryzyka związanego z
prowadzoną działalnością.
2. Minister
właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw rolnictwa, określi, w drodze
rozporządzenia, zakres przedmiotowy badań dla podmiotów
ubiegających się o ich przeprowadzanie i wydawanie opinii w
dziedzinie GMO, uwzględniając w szczególności profil
działalności tych podmiotów, kwalifikacje zatrudnionych w
nich pracowników oraz posiadane wyposażenie techniczne.
Rozdział
3
Zamknięte użycie
GMO
Art. 16. Zamknięte
użycie GMO wymaga uzyskania zgody ministra, chyba że
przepisy niniejszego rozdziału stanowią inaczej.
Art. 17.
1. W zależności od stopnia zagrożenia dla zdrowia ludzi i
środowiska wyróżnia się cztery kategorie działań zamkniętego
użycia GMO:
1) kategoria I - działania
niepowodujące zagrożeń,
2) kategoria II -
działania o niewielkich zagrożeniach,
3) kategoria III -
działania o umiarkowanych zagrożeniach,
4) kategoria IV -
działania niosące duże zagrożenia.
2. Klasyfikacji
działań zamkniętego użycia GMO do jednej z kategorii, o
których mowa w ust. 1, dokonuje użytkownik GMO,
przeprowadzając ocenę zagrożeń.
3. Użytkownik GMO
ma obowiązek przestrzegania szczegółowych wymagań odnośnie
do poziomów i rodzajów zabezpieczeń, określonych dla
poszczególnych kategorii działań zamkniętego użycia GMO.
4. W razie
wątpliwości, do której kategorii działań zamkniętego użycia
GMO powinno być zaliczone dane działanie, użytkownik GMO
jest obowiązany stosować poziomy i rodzaje zabezpieczeń
określone dla kategorii działania o wyższym stopniu
zagrożenia.
5. Podział na
kategorie działań, o których mowa w ust. 1, następuje na
podstawie uprzednio przeprowadzonej oceny zagrożeń, jakie
mogą stwarzać działania zamkniętego użycia GMO dla zdrowia
ludzi i środowiska.
6. Ocena zagrożeń
opiera się na:
1) identyfikacji
wszelkich możliwych szkodliwych skutków, w szczególności
związanych z organizmem biorcy, wprowadzonym materiałem
genetycznym pochodzącym z organizmu dawcy lub
mikroorganizmem dawcy, tak długo jak mikroorganizm jest
wykorzystywany do działania, wektorem oraz powstałym GMO,
2) opisie charakteru
czynności, w tym określeniu skali działania,
3) określeniu
możliwych szkodliwych skutków oraz możliwości ich
wystąpienia.
7. Czynniki
wpływające na rzeczywiste zagrożenie i mogące podwyższyć lub
obniżyć kategorię zagrożenia to:
1) skala
działania,
2) możliwość
rozprzestrzeniania w środowisku na skutek krzyżowania,
rozsiewania, przenoszenia do innych gatunków,
3) możliwość
uzyskania przewagi selekcyjnej lub zmiany cech lub równowagi
ekosystemu w wypadku niekontrolowanego uwolnienia do
środowiska,
4) odporność ludzi,
zwierząt i roślin na dany czynnik chorobotwórczy,
5) możliwość
leczenia.
8. Ostateczna
klasyfikacja wykorzystania w warunkach zamkniętych powinna
być potwierdzona weryfikacją oceny zagrożenia.
9. Za odpowiednie
do zaklasyfikowania do kategorii I będą uważane jedynie te
działania, w których:
1) istnieje
znikome prawdopodobieństwo, że biorca lub organizm
macierzysty wywoła chorobę w organizmie ludzkim, zwierzęcym
lub roślinnym,
2) natura nośnika i
wprowadzenie materiału jest takie, że nie powoduje
przeniesienia fenotypu, który mógłby wywołać chorobę u
człowieka, zwierząt lub roślin albo który mógłby wywoływać
szkodliwe skutki w środowisku,
3) znikome jest
prawdopodobieństwo, aby organizm genetycznie zmodyfikowany
wywoływał choroby u człowieka, zwierząt lub roślin oraz
wywierał szkodliwy wpływ na środowisko.
10. Po dokonaniu
klasyfikacji działania zamkniętego użycia GMO na
poszczególne kategorie, o których mowa w ust. 1, wybiera się
środki zapewniające hermetyczność i inne środki ochrony przy
uwzględnieniu:
1) cech
środowiska, na które mogą wpływać GMO wykorzystywane w
warunkach zamkniętego użycia,
2) wszelkich
czynności standardowych i niestandardowych.
11. Przy wykonywaniu
działań zamkniętego użycia GMO wyróżnia się cztery stopnie
hermetyczności odpowiadające kategorii działań.
12. Przy podziale
na stopnie hermetyczności, o których mowa w ust. 11, bierze
się pod uwagę trzy zintegrowane elementy:
1)
konstrukcję pomieszczenia,
2) wyposażenie
techniczne pomieszczeń,
3) dobrą praktykę
laboratoryjną.
13. Minister
właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z ministrem
właściwym do spraw zdrowia, ministrem właściwym do spraw
rolnictwa i ministrem właściwym do spraw nauki, określi, w
drodze rozporządzenia, listę organizmów patogennych oraz ich
klasyfikację, a także środki niezbędne dla poszczególnych
stopni hermetyczności, biorąc pod uwagę konieczność
zapewnienia bezpieczeństwa ludzi i środowiska.
Art. 18.
Użytkownik GMO jest obowiązany do przestrzegania zasad
dobrej praktyki laboratoryjnej i ogólnych zasad
bezpieczeństwa, a w szczególności do:
1) utrzymania
miejsca pracy na możliwie najniższym poziomie narażenia na
działania wywoływane przez GMO,
2) stosowania technicznych
środków kontroli u źródła zagrożenia, jeżeli jest to
konieczne, obowiązku stosowania przez pracowników odzieży
ochronnej i odpowiedniego sprzętu,
3) regularnej
kontroli sprawności urządzeń i zabezpieczeń instalacji,
4) regularnego
sprawdzania obecności GMO poza strefą zamkniętego użycia,
5) należytego
wyszkolenia pracowników,
6) powołania komórek
do spraw bezpieczeństwa biologicznego dla kategorii II, III
i IV,
7) wprowadzenia
wewnętrznych regulaminów bezpieczeństwa dla pracowników,
8) umieszczania,
w odpowiednich miejscach, znaków zagrożenia biologicznego,
9) wprowadzenia zakazu stosowania pipet
doustnych w miejscu pracy,
10) posiadania
skutecznych środków dezynfekujących i określenia procedur
przeprowadzania dezynfekcji w wypadku rozprzestrzeniania się
GMO,
11) postępowania z
odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi
oraz ochronę środowiska, a w szczególności zapewnienia
zabezpieczonych miejsc do magazynowania, jeżeli będzie to
konieczne, zakażonego sprzętu laboratoryjnego i innych
materiałów.
Art. 19.
1. Warunkiem przystąpienia do zamkniętego użycia GMO jest
posiadanie przez użytkownika GMO planu postępowania na
wypadek awarii powodującej niekontrolowane
rozprzestrzenianie się GMO zagrażające zdrowiu ludzi lub
środowisku w sposób bezpośredni lub z opóźnieniem.
2. Plan
postępowania, o którym mowa w ust. 1, powinien być zgodny z
kategorią działania i zawierać w szczególności:
1)
informacje o środkach bezpieczeństwa, które osoby narażone
na zagrożenie powinny zastosować w przypadku awarii,
2) informacje o
sposobach przeciwdziałania skutkom niekontrolowanego
rozprzestrzeniania się GMO, w tym informacje o działaniach,
które powinny być podjęte przez służby ratownicze działające
w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.
3.
Użytkownik GMO przekazuje plan postępowania na wypadek
awarii, o którym mowa w ust. 1, organom właściwej gminy,
które, w terminie 7 dni od daty otrzymania planu, podają go
do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty oraz
udostępniają do wglądu w siedzibie gminy.
4. Użytkownik GMO
jest obowiązany do dołożenia należytych starań zmierzających
do zapoznania się z planem postępowania, o którym mowa w
ust. 1, przez osoby narażone na bezpośrednie zagrożenie
spowodowane niekontrolowanym rozprzestrzenianiem się GMO.
5. W przypadku
zamkniętego użycia GMO zaliczonego do III lub IV kategorii
zagrożenia użytkownik GMO ma obowiązek uzgodnienia planu
postępowania, o którym mowa w ust. 1, z właściwym miejscowo
wojewodą.
6. Organ, o którym
mowa w ust. 5, zgłasza, w drodze decyzji administracyjnej,
zastrzeżenia do planu postępowania lub potwierdza ich brak w
terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku.
7. Użytkownik GMO
ma obowiązek przechowywania planu postępowania, o którym
mowa w ust. 1, w miejscu dokonywania operacji zamkniętego
użycia GMO oraz w swojej siedzibie, w sposób umożliwiający
swobodny dostęp do niego w przypadku awarii lub powstania
innego zagrożenia.
Art. 20.
1. Użytkownik GMO ma obowiązek okresowej weryfikacji, nie
rzadziej niż co 2 lata, uwzględniając postęp techniki i
wiedzy, ustaleń oceny zagrożeń oraz podjętych środków
bezpieczeństwa, w tym wymagań co do poziomów i rodzajów
zabezpieczeń, a także planu postępowania.
2. Użytkownik GMO
ma obowiązek niezwłocznego przystąpienia do weryfikacji, o
której mowa w ust. 1, w sytuacji, gdy zachodzą podstawy do
stwierdzenia, że podjęte działania ochronne nie są już
wystarczające albo zachodzą przesłanki do zaliczenia danego
działania do wyższej kategorii zagrożenia.
Art. 21. 1. Wniosek o wydanie
zgody na
zamknięte użycie GMO, o której mowa w art. 16, powinien
zawierać w szczególności:
1) informacje o
użytkowniku GMO, w tym jego nazwę i siedzibę lub imię,
nazwisko i adres, oraz imię i nazwisko osoby bezpośrednio
odpowiedzialnej za planowane zamknięte użycie GMO,
2) informacje o
planowanym działaniu, w tym charakterystykę GMO lub
kombinacji GMO:
a) wykorzystywane
organizmy biorcy i dawcy oraz stosowany system nośnika,
b) źródło i planowaną
funkcję materiału genetycznego używanego przy modyfikacji,
c) cechy
identyfikujące GMO,
3) informacje o
planowanych poziomach i rodzajach zabezpieczeń,
4) informacje o
środkach bezpieczeństwa pracy z GMO,
5) informacje o
planowanym sposobie postępowania z odpadami zawierającymi
GMO.
2. Do wniosku o wydanie zgody na
zamknięte użycie GMO, o którym mowa w ust. 1, należy
dołączyć:
1) dokumentację
oceny zagrożeń, o której mowa w art. 6,
2) plan postępowania
na wypadek awarii, o którym mowa w art. 19.
3. We wniosku
dotyczącym zgody na ponowne zamknięte użycie GMO umieszcza
się także informacje o wynikach poprzedniego zamkniętego
użycia GMO.
Art. 22.
Minister właściwy do spraw środowiska, w porozumieniu z
ministrem właściwym do spraw nauki, określi, w drodze
rozporządzenia, wzory wniosków, o których mowa w art. 21
ust. 1, art. 36 ust. 2, art. 43 ust. 1, art. 52 ust. 3,
dotyczących zgód i zezwoleń, o których mowa w art. 10 pkt 1
i 2, biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia bezpieczeństwa
ludzi i środowiska, potrzebę ujednolicenia tych dokumentów
oraz konieczność uwzględnienia w nich wszystkich
potrzebnych danych.
Art. 23.
1. Zgodę wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 5
lat, po stwierdzeniu, że spełnione zostały wymagane prawem
warunki dokonania zamkniętego użycia GMO, z zastrzeżeniem
ust. 4.
2. Przed wydaniem
zgody można:
1) wezwać, w
razie potrzeby, występującego z wnioskiem użytkownika GMO do
uzupełnienia, w wyznaczonym terminie, brakującej
dokumentacji stwierdzającej, że spełnia on warunki określone
przepisami prawa, wymagane do dokonania zamkniętego użycia
GMO,
2) zażądać od
użytkownika GMO przedłożenia dodatkowych informacji
niezbędnych dla wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, w tym
opinii, o której mowa w art. 15,
3) dokonać
kontrolnego sprawdzenia faktów podanych we wniosku o
udzielenie zgody w celu stwierdzenia, czy występujący z
wnioskiem użytkownik GMO spełnia warunki dokonywania
objętego zgodą zamkniętego użycia GMO.
3. Koszty
przedłożenia dodatkowych informacji i opinii, o których mowa
w ust. 2, ponosi wnioskodawca.
4. Minister odmawia wydania zgody
na III i IV kategorię działań, jeżeli istnieją uzasadnione
powody do przypuszczeń, iż przewidziane zabezpieczenia nie
stanowią wystarczającej gwarancji uniknięcia poważnych lub
niemożliwych do naprawienia konsekwencji awarii lub ryzyka
wystąpienia takiej
awarii w związku z zamierzonym sposobem zamkniętego użycia
GMO.
Art. 24.
1. Zgodę na zamknięte użycie GMO wydaje się w terminie 3
miesięcy od dnia otrzymania wniosku. Bieg terminu zawiesza
się w przypadkach, o których mowa w art. 23 ust. 2 pkt 1 i
2.
2. W przypadku
stwierdzenia, że działanie zostało zaliczone do niższej
kategorii zagrożenia niż kategoria, do której w świetle
zgromadzonej dokumentacji powinno być zaliczone, można
zażądać od użytkownika GMO zmiany zaliczenia do kategorii
działań.
3. W przypadku
odmowy zmiany kategorii działań minister odmawia wydania
zgody albo cofa wydaną zgodę.
4. Jeżeli
przemawia za tym konieczność ochrony zdrowia ludzi lub
środowiska, w zgodzie na zamknięte użycie GMO można określić
dodatkowe warunki przeprowadzenia zamkniętego użycia GMO,
dotyczące wymagań odnośnie do poziomów i rodzajów
zabezpieczeń i bezpieczeństwa pracowników, wykraczających
poza wymagania określone na podstawie art. 17 i art. 18.
Art. 25.
1. Jeżeli przemawia za tym szczególnie ważny interes
społeczny związany z potrzebą ochrony środowiska, a w
szczególności z zagrożeniem pogorszenia stanu środowiska, w
zgodzie na zamknięte użycie GMO może być ustanowione
zabezpieczenie roszczeń z tytułu wystąpienia negatywnych
skutków w środowisku.
2. Formę i
wielkość zabezpieczenia roszczeń, o których mowa w ust. 1,
określa się w zgodzie na zamknięte użycie GMO.
3. Zabezpieczenie,
o którym mowa w ust. 1, może mieć formę depozytu, gwarancji
bankowej lub polisy ubezpieczeniowej.
4. Zabezpieczenie w formie depozytu
jest wpłacane na odrębny rachunek bankowy wskazany przez
organ wydający zgodę, a zabezpieczenie w formie gwarancji
bankowej lub polisy ubezpieczeniowej jest składane do organu
wydającego zgodę.
5. Gwarancja bankowa lub polisa
ubezpieczeniowa powinna stwierdzać,
że w razie wystąpienia negatywnych skutków w środowisku w
wyniku niewywiązywania się przez podmiot z obowiązków
określonych w zgodzie, o których mowa w rozdziale 3, bank
lub firma ubezpieczeniowa ureguluje zobowiązania na rzecz
organu wydającego
zgodę.
Art. 26.
1. Po wydaniu decyzji o cofnięciu zgody lub po jej
wygaśnięciu, jeżeli użytkownik GMO usunął negatywne skutki w
środowisku powstałe w wyniku prowadzonej działalności lub
skutki takie nie wystąpiły, minister orzeka, na wniosek
użytkownika GMO, o uchyleniu ustanowionego
zabezpieczenia.
2. W razie
stwierdzenia, iż nie usunięto w wyznaczonym terminie
negatywnych skutków powstałych w środowisku w wyniku
zamkniętego użycia GMO, minister orzeka o przeznaczeniu na
ten cel zabezpieczenia w wysokości niezbędnej do usunięcia
tych skutków.
Art. 27.
W razie ogłoszenia likwidacji lub upadłości użytkownika GMO
przepisy art. 26 stosuje się odpowiednio w zakresie
orzekania o zwrocie zabezpieczenia albo o jego przeznaczeniu
na usunięcie szkód.
Art. 28. 1.
Zgodę, o której mowa w art. 16, cofa się, w przypadku gdy
użytkownik GMO narusza przepisy ustawy lub nie usunął w
wyznaczonym terminie stanu faktycznego lub prawnego
niezgodnego z przepisami prawa.
2. Zgodę, o
której mowa w art. 16, cofa się także, jeżeli istnieją
uzasadnione powody do przypuszczeń, iż przewidziane
zabezpieczenia nie stanowią wystarczającej gwarancji
uniknięcia poważnych lub niemożliwych do naprawienia skutków
awarii, albo jeżeli możliwość wystąpienia takiej awarii
przekracza granice dopuszczalnego ryzyka.
Art. 29.
Udział społeczeństwa w postępowaniu, którego przedmiotem
jest wydanie zgody na zamknięte użycie GMO, regulują
przepisy o udziale społeczeństwa w postępowaniu w sprawie
ochrony środowiska.
Art. 30. 1. Wydanie, odmowa
wydania i
cofnięcie zgody następuje w drodze decyzji
administracyjnej.
2. Decyzje o
cofnięciu zgody podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Art. 31.
1. Ponowienie przez tego samego użytkownika zamkniętego
użycia GMO zaliczonego do I lub II kategorii zagrożenia,
dokonywane w tym samym miejscu i warunkach, nie wymaga
ponownej zgody na zamknięte użycie GMO, z zastrzeżeniem art.
24 ust. 2.
2. O planowanym
ponowieniu zamkniętego użycia GMO, o którym mowa w ust. 1,
użytkownik GMO powiadamia ministra w terminie:
1) 2 miesięcy
przed planowanym zamkniętym użyciem GMO - w odniesieniu do
działania zaliczonego do I kategorii zagrożenia,
2) 3 miesięcy przed
planowanym zamkniętym użyciem GMO - w odniesieniu do
działania zaliczonego do II kategorii zagrożenia.
3. Powiadomienie,
o którym mowa w ust. 2, powinno
spełniać wymagania określone w art. 21.
Art. 32.
1. Użytkownik GMO jest obowiązany do niezwłocznego
poinformowania ministra oraz organu, o którym mowa w art. 19
ust. 5, o:
1) każdorazowej
zmianie warunków zamkniętego użycia GMO mogącej mieć wpływ
na zwiększenie zagrożenia dla zdrowia ludzi lub środowiska,
2) wszelkich zmianach danych, o których mowa
w art. 21.
2. W przypadku, o
którym mowa w ust. 1 pkt 1, minister, biorąc pod uwagę
względy bezpieczeństwa ludzi lub środowiska, nakazuje
użytkownikowi GMO dokonanie stosownej modyfikacji warunków
bądź też zawieszenie lub zakończenie operacji zamkniętego
użycia GMO, wyznaczając użytkownikowi GMO termin na podjęcie
tych działań.
Art. 33.
1. W przypadku awarii powodującej niekontrolowane
rozprzestrzenianie się GMO użytkownik GMO obowiązany jest do
niezwłocznego przystąpienia do akcji ratowniczej i usuwania
skutków awarii.
2. Działania
ratownicze powinny mieć na celu przede wszystkim ochronę
osób narażonych na kontakt z rozprzestrzeniającym się GMO.
3. Użytkownik GMO
obowiązany jest do natychmiastowego zawiadomienia służb
ratowniczych działających w ramach krajowego systemu
ratowniczo-gaśniczego o wystąpieniu awarii, a jeżeli jest to
możliwe - również o bezpośrednim niebezpieczeństwie jej
wystąpienia.
4. W
zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 3, użytkownik wskazuje:
1) okoliczności
awarii,
2) nazwę, cechy
identyfikujące i ilość uwolnionych GMO oraz charakterystykę
zagrożenia, które może wystąpić,
3) podjęte
środki zaradcze i ratownicze,
4) wszelkie
informacje niezbędne do oceny rozmiarów awarii i jej skutków
dla zdrowia ludzi i środowiska.
5.
Użytkownik GMO informuje ministra oraz organ, o którym mowa
w art. 19 ust. 5, o wystąpieniu awarii oraz o przebiegu
akcji ratowniczej i jej wynikach.
Art. 34.
1. Minister prowadzi Rejestr Zamkniętego Użycia GMO.
2. Rejestr, o którym mowa w ust. 1,
zawiera:
1) wnioski o
wydanie zgody na zamknięte użycie GMO wraz z dokumentacją,
2) powiadomienia o
ponownym zamkniętym użyciu GMO,
3) zgody na
zamknięte użycie GMO wraz z uzasadnieniami oraz informacje o
cofnięciu i zmianie tej zgody,
4) opinie Komisji,
5) informacje o awariach, w tym:
a) listę awarii,
b) analizę przyczyn
poszczególnych awarii,
c) opis
doświadczeń zdobytych podczas akcji ratowniczej i
usuwania skutków awarii,
d) wykaz środków
podjętych przez użytkownika GMO w celu uniknięcia podobnych
awarii w przyszłości,
e) ocenę skutków
awarii.
3. Rejestr jest
jawny; przepisy art. 14 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
4. Wgląd do
rejestru jest zwolniony z opłat.
Art. 35.
Użytkownik GMO obowiązany jest do prowadzenia systematycznej
ewidencji i dokumentacji prowadzonych działań i
przechowywania jej przez okres co najmniej pięciu lat od ich
zakończenia, a także bezpłatnego i niezwłocznego
udostępniania jej na żądanie ministra oraz organu, o którym
mowa w art. 19 ust. 5.
Rozdział
4
Zamierzone
uwolnienie GMO do środowiska w celach innych niż
wprowadzenie do obrotu
Art. 36. 1.
Zamierzone uwolnienie GMO do środowiska w celach innych niż
wprowadzenie do obrotu wymaga zgody ministra, wydawanej na
wniosek zainteresowanego. Przepisy art. 23, art. 24 ust. 1 i
art. 25-30 stosuje się odpowiednio, chyba że przepisy
niniejszego rozdziału stanowią inaczej.
2. Wniosek o wydanie zgody na zamierzone
uwolnienie GMO do środowiska, o
którym mowa w ust. 1, zawiera w szczególności:
1) informacje o
użytkowniku GMO, w tym jego nazwę i siedzibę lub imię,
nazwisko i adres,
2) dane o GMO:
a) charakterystykę
dawcy, biorcy i organizmu rodzicielskiego, jeżeli
występuje,
b) charakterystykę
wektora,
c) charakterystykę
GMO,
3) informacje
dotyczące warunków zamierzonego uwolnienia GMO do
środowiska:
a)
informacje o warunkach - miejscu zamierzonego uwolnienia i
szerszym środowisku, do którego nastąpi zamierzone uwolnienie,
b) opis celu zamierzonego uwolnienia,
c) charakterystykę
środowiska, do którego ma nastąpić uwolnienie,
4) informacje
dotyczące interakcji pomiędzy GMO lub kombinacją GMO a
środowiskiem, w tym o możliwości krzyżowań:
a) charakterystykę
oddziaływań środowiska na przeżycie, rozmnażanie i
rozpowszechnianie GMO,
b) oddziaływanie i
potencjalny wpływ GMO na środowisko,
5) informacje
dotyczące przygotowania zawodowego pracowników,
6) informacje
dotyczące trybu kontroli i monitorowania procesu uwalniania
GMO do środowiska, oraz sugestie dotyczące izolacji
przestrzennej:
a) informacje o technice monitorowania,
b) informacje o
kontroli zamierzonego uwolnienia do środowiska,
c) plany reagowania
na zagrożenie,
7) informacje
dotyczące deaktywacji GMO i postępowania z odpadami,
8) informacje
dotyczące wyników poprzedniego zamierzonego uwolnienia do
środowiska tego samego GMO lub tej samej kombinacji GMO, na
które wnioskodawca uzyskał zgodę.
3. Do wniosku o wydanie zgody na
zamierzone uwolnienie GMO do
środowiska, o którym mowa w ust. 1, należy dołączyć:
1) dokumentację
oceny zagrożeń wraz ze wskazaniem metod przeprowadzenia
oceny,
2) techniczną
dokumentację zamierzonego uwolnienia GMO do środowiska,
3) program działania
na wypadek zagrożenia zdrowia ludzi lub środowiska.
Art. 37.
Zgoda na uwolnienie do środowiska tego samego GMO w różnych
miejscach określonych w zgodzie lub różnych kombinacji GMO w
tym samym miejscu, jeśli uwolnienia mają ten sam cel i
następują w określonym w decyzji przedziale czasu, może być
udzielona w jednej decyzji.
Art. 38.
1. W przypadku gdy po uzyskaniu zgody nastąpi zmiana w
przygotowaniu lub w procesie uwalniania GMO do środowiska
mogąca spowodować zagrożenia dla zdrowia ludzi lub
środowiska albo gdy wnioskodawca uzyska nowe informacje o
takich zagrożeniach, ma on obowiązek:
1) podjąć
niezwłocznie środki konieczne do ochrony zdrowia ludzi lub
środowiska,
2) zweryfikować
środki bezpieczeństwa w dokumentacji przedłożonej wraz z
wnioskiem,
3) niezwłocznie
poinformować ministra o wszystkich nowych informacjach
dotyczących zagrożeń dla zdrowia ludzi i dla środowiska.
2. Użytkownik GMO
dokonujący zamierzonego uwolnienia GMO do środowiska ma
obowiązek przedłożyć ministrowi, w terminie 3 miesięcy od
zakończenia działań, sprawozdanie ze szczegółowym opisem
wyników uwolnienia, w tym informacje o wszystkich
zagrożeniach dla zdrowia ludzi lub dla środowiska
zaobserwowane w związku z zamierzonym uwolnieniem GMO do
środowiska.
Art. 39.
Zgoda w sprawie zamierzonego uwolnienia GMO do
środowiska może być cofnięta
lub zmieniona także, jeżeli pojawią się nowe informacje
mające znaczenie dla oceny zagrożeń dla zdrowia ludzi lub
dla środowiska związanych z zamierzonym uwalnianiem GMO do
środowiska.
Art. 40. 1.
Minister prowadzi Rejestr Zamierzonego
Uwalniania GMO do Środowiska.
2. Rejestr, o którym mowa w ust. 1,
zawiera:
1) wnioski o
wydanie zgody na zamierzone uwolnienie GMO do środowiska
wraz z dokumentacją,
2) zgody na
zamierzone uwolnienie GMO do środowiska wraz z
uzasadnieniami oraz informacje o cofnięciu i zmianie tej
zgody,
3) opinie Komisji,
4) sprawozdania, o których mowa w art. 38
ust. 2.
3. Rejestr jest
jawny; przepis art. 14 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
4. Wgląd do
rejestru jest zwolniony z opłat.
Rozdział 5
Wprowadzenie do
obrotu produktów GMO
Art. 41. 1.
Wprowadzenie do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej produktów GMO wymaga zezwolenia ministra,
wydawanego na wniosek zainteresowanego użytkownika GMO.
Przepisy art. 23, art. 24 ust. 1 i art. 25-30 stosuje się
odpowiednio, chyba że przepisy niniejszego rozdziału
stanowią inaczej.
2. W
przypadku obejmowania produktów GMO wprowadzanych na polski
obszar celny procedurą dopuszczenia do obrotu do zgłoszenia
celnego należy dołączyć kopię zezwolenia, o którym mowa
w ust. 1.
Art. 42.
1. Obowiązek uzyskania zezwolenia ciąży na użytkowniku GMO
zamierzającym wprowadzić produkt GMO do obrotu.
2. Wprowadzenie do
obrotu produktu zawierającego GMO lub wyprodukowanego przy
użyciu produktu GMO lub produktów GMO, na których
wprowadzenie do obrotu uzyskano zezwolenie zgodnie z
przepisami ustawy, nie wymaga uzyskania odrębnego
zezwolenia.
3. Wprowadzenie do
obrotu produktu GMO, który składa się z tych samych GMO lub
kombinacji GMO, ale ma być wykorzystywany w inny sposób niż
produkt GMO, na którego wprowadzenie do obrotu uzyskano już
zezwolenie zgodnie z przepisami ustawy, wymaga uzyskania
odrębnego zezwolenia.
Art. 43.
1. Wniosek o wydanie zezwolenia, o którym mowa w art. 41,
powinien zawierać w szczególności:
1) informacje
o użytkowniku GMO, w tym jego nazwę i siedzibę lub imię,
nazwisko i adres,
2) informacje o produkcie GMO:
a) opis produktu,
b) instrukcje lub
zalecenia dotyczące przechowywania i użytkowania,
c) informacje o GMO zawartym w produkcie, w
tym charakterystykę GMO,
charakterystykę biorców lub organizmów rodzicielskich, z
których otrzymano GMO,
3) informacje o
zalecanych środkach ostrożności związanych z bezpiecznym
używaniem produktu GMO i o ewentualnych zagrożeniach dla
zdrowia ludzi lub środowiska mogących wystąpić w
konsekwencji niezgodnego z przeznaczeniem używania produktu
GMO,
4) informacje
dotyczące opakowania i oznakowania produktu GMO,
5) informacje o uzyskanych przez dany
produkt GMO zezwoleniach na wprowadzanie do obrotu na
terenie innych krajów oraz o
ewentualnych odmowach uzyskania takich zezwoleń.
2. Do wniosku o
wydanie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, należy
dołączyć:
1) dokumentację
potwierdzającą, że GMO, z których składa się produkt lub
które są zawarte w produkcie, były uprzednio użyte w
procesie zamkniętym albo uwolnione do środowiska zgodnie z
odpowiednimi przepisami,
2) dokumentację
potwierdzającą, iż w rezultacie zamkniętego użycia lub
uwalniania do środowiska GMO nie wystąpiły zagrożenia dla
zdrowia ludzi lub środowiska,
3)
dokumentację oceny zagrożeń.
Art. 44.
Zezwolenie na wprowadzenie produktu GMO do obrotu wydawane
jest na czas określony, nie dłuższy niż 10 lat.
Art. 45.
1. Użytkownik GMO ma obowiązek monitorowania obrotu
produktami GMO, na których wprowadzenie uzyskał
zezwolenie.
2. Użytkownik GMO
ma obowiązek niezwłocznego poinformowania ministra w
przypadku stwierdzenia nowych okoliczności mających wpływ na
treść dokumentacji dołączonej do wniosku.
3. Jeśli nowe
informacje o zagrożeniach dla zdrowia ludzi lub środowiska,
związane z wprowadzeniem produktów GMO do obrotu, staną się
dostępne użytkownikowi GMO, ma on obowiązek:
1) podjęcia
stosownych działań interwencyjnych,
2) wycofania
produktów GMO z obrotu, jeśli jest to uzasadnione
koniecznością ochrony przed zagrożeniem dla zdrowia ludzi
lub środowiska,
3) natychmiastowego powiadomienia ministra.
4. W przypadku, o
którym mowa w ust. 3, minister nakazuje użytkownikowi GMO
wycofanie produktów GMO z obrotu, do czasu zatwierdzenia
przez ministra, w drodze decyzji administracyjnej,
przedłożonego przez użytkownika GMO sprawozdania z działań
podjętych w celu zagwarantowania przestrzegania ustawy,
zwłaszcza w zakresie ochrony zdrowia ludzi lub ochrony
środowiska.
Art. 46.
W przypadkach uzasadnionych koniecznością ochrony zdrowia
ludzi lub ochrony środowiska w zezwoleniu nakłada się na
użytkownika GMO obowiązek zastosowania dodatkowego
opakowania zabezpieczającego przed rozprzestrzenieniem się
GMO do środowiska podczas przewozu, magazynowania lub na
późniejszych etapach wprowadzania
do obrotu lub określa się inne dodatkowe wymagania dotyczące
wprowadzenia do obrotu produktów GMO.
Art. 47.
1. Wprowadza się obowiązek oznakowania produktów GMO, z
zastrzeżeniem ust. 5.
2.
Oznakowanie produktu GMO powinno zawierać następujące
informacje:
1) nazwę produktu
GMO i nazwy zawartych w nim GMO,
2) imię i nazwisko
lub nazwę producenta lub importera oraz adres,
3) przewidywany
obszar stosowania produktu GMO: przemysł, rolnictwo,
leśnictwo, powszechne użytkowanie przez konsumentów lub
inne specjalistyczne zastosowanie,
4) zastosowanie
produktu GMO i dokładne warunki użytkowania wraz z
informacją, w uzasadnionych przypadkach, o rodzaju
środowiska, dla którego produkt jest odpowiedni,
5) szczególne
wymagania dotyczące magazynowania i transportu, jeżeli
zostały określone w zezwoleniu,
6) informacje o
różnicy wartości użytkowej między produktem GMO a jego
tradycyjnym odpowiednikiem,
7) środki, jakie
powinny być podjęte w przypadku niezamierzonego uwolnienia
GMO, niezgodnego z wymaganiami dotyczącymi wprowadzenia
produktu GMO do obrotu, jeżeli zostały określone w
zezwoleniu,
8) numer zezwolenia.
3. W
przypadku gdy cały produkt jest genetycznie zmodyfikowany,
oznakowanie, o którym mowa w ust. 1, powinno być uzupełnione
informacją: "produkt genetycznie zmodyfikowany". Jeśli tylko
niektóre składniki są genetycznie zmodyfikowane, obok nazwy
składnika należy umieścić napis "genetycznie zmodyfikowany".
Napis i informacja powinny być czytelne i zapisane czcionką
tej samej wielkości co nazwa składnika
lub produktu.
4. Szczegółowe
wymagania dotyczące sposobu oznakowania produktu GMO określa
się w zezwoleniu, o którym mowa w art. 41.
5. Obowiązek
oznakowania nie dotyczy produktu, który zawiera GMO lub ich
części w ilości nieprzekraczającej 1% masy w sumie
składników w tym produkcie, o ile obecność białka lub DNA z
GMO jest niezamierzona.
Art. 48.
1. Minister, w drodze decyzji, tymczasowo zakazuje lub
ogranicza obrót handlowy produktem GMO, jeśli istnieją
podejrzenia, że zagraża on zdrowiu ludzi lub środowisku.
2. Decyzje, o
których mowa w ust. 1, podlegają natychmiastowemu
wykonaniu.
Art. 49.
Zezwolenie na wprowadzenie do obrotu produktu GMO może być
cofnięte lub zmienione także, jeżeli pojawią się nowe
informacje mające znaczenie dla oceny zagrożeń dla zdrowia
ludzi lub dla środowiska związanych z wprowadzaniem do
obrotu produktu GMO.
Art. 50. 1.
Minister prowadzi Rejestr Produktów GMO.
2. Rejestr, o którym mowa w ust. 1,
zawiera:
1) wnioski o wydanie zezwolenia na
wprowadzenie do obrotu produktu
GMO wraz z dokumentacją,
2) zezwolenia na
wprowadzenie do obrotu produktu GMO wraz z uzasadnieniami
oraz informacje o cofnięciu lub zmianach tych zezwoleń,
3) decyzje w sprawie zakazu lub ograniczenia
obrotu handlowego produktem GMO wraz z uzasadnieniem,
4) opinie Komisji,
5) informacje o
zagrożeniach dla zdrowia ludzi lub dla środowiska i
podjętych działaniach interwencyjnych, o których mowa w art.
45.
3. Rejestr jest
jawny; art. 14 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
4. Wgląd do
rejestru jest zwolniony z opłat.
Rozdział 6
Wywóz za granicę i
tranzyt produktów GMO
Art. 51. 1.
Wywóz za granicę i tranzyt, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt
1 Kodeksu celnego, przez terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej produktów GMO wymaga zezwolenia ministra. Przepisy
art. 23, art. 24 ust. 1, art. 25-30 i art. 37 stosuje się
odpowiednio, chyba że przepisy niniejszego rozdziału
stanowią inaczej.
2. W przypadku
obejmowania produktów GMO procedurą wywozu za granicę i
tranzytu przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do
zgłoszenia celnego należy dołączyć kopię zezwolenia, o
którym mowa w ust. 1.
Art. 52.
1. Zezwolenie na wywóz za granicę produktów GMO może być
udzielone, jeżeli:
1) spełnione są
wymagania bezpieczeństwa określone w ustawie dla produktów
GMO,
2) właściwe organy
państwa, dla którego dany produkt GMO jest przeznaczony,
oraz państw, przez których terytoria produkt GMO będzie
przewożony, wyrażają zgodę na jego przyjęcie oraz tranzyt.
2. Zezwolenie na
wywóz za granicę produktu GMO wydaje się na czas określony,
nie dłuższy niż 5 lat.
3. Wniosek o
wydanie zezwolenia na wywóz za granicę produktu GMO, poza
spełnieniem wymagań określonych w art. 43, powinien zawierać
wskazanie:
1) trasy wywozu i
rodzaju środka transportu,
2) nazwy i siedziby lub imienia i nazwiska
oraz adresu podmiotu odbierającego produkt GMO oraz sposobu
jego wykorzystania.
Art. 53.
1. Zezwolenie na tranzyt produktów GMO przez terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej może być udzielone, jeżeli:
1) spełnione
są wymagania bezpieczeństwa określone w ustawie dla
produktów GMO,
2) właściwe organy
państwa, dla którego dany produkt GMO jest przeznaczony,
oraz państw, przez których terytoria produkt GMO będzie
przewożony, wyrażają zgodę na jego przyjęcie oraz tranzyt.
2. Zezwolenie na tranzyt produktów GMO
przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wydaje się na
czas określony, nie dłuższy niż 5 lat.
3. Wniosek o
zezwolenie na tranzyt produktów GMO, poza spełnieniem
wymagań określonych w art. 43, powinien zawierać ponadto:
1) informacje o
ilości produktu GMO określone w sztukach lub kilogramach,
2) wskazanie trasy
tranzytu i rodzaju środka transportu,
3) wskazanie nazwy i
siedziby lub imienia i nazwiska oraz adresu podmiotu
odbierającego produkt GMO,
4) potwierdzenie
zgody właściwych organów państwa, dla którego dany produkt
GMO jest przeznaczony - na jego przyjęcie,
5) potwierdzenie
zgody państw, przez których terytorium produkt GMO będzie
przewożony - na jego tranzyt.
Art. 54.
1. Minister niezwłocznie informuje Prezesa Głównego Urzędu
Ceł oraz Komendanta Głównego Straży Granicznej o udzieleniu
zezwolenia na wywóz lub tranzyt produktów GMO oraz o
udzieleniu importerowi zezwolenia na wprowadzenie produktów
GMO do obrotu, jak również o cofnięciu takich zezwoleń.
2. W przypadku
cofnięcia zezwolenia oryginał zezwolenia należy niezwłocznie
zwrócić organowi, który je wydał.
Art. 55.
Minister właściwy do spraw finansów publicznych, w
porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki,
określi, w drodze rozporządzenia, urzędy celne właściwe dla
przywozu lub wywozu produktów GMO, kierując się możliwością
sprawdzenia zgłoszenia celnego.
Art. 56.
1. Minister prowadzi Rejestr Wywozu za Granicę i Tranzytu
przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej produktów GMO.
2. Rejestr, o którym mowa w ust. 1,
zawiera:
1) wnioski o
wydanie zezwoleń na wywóz za granicę produktów GMO z
dokumentacją,
2) wnioski o wydanie
zezwoleń na tranzyt przez terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej produktów GMO z dokumentacją,
3) zezwolenia na
wywóz za granicę wraz z uzasadnieniami,
4) zezwolenia na tranzyt przez terytorium
Rzeczypospolitej Polskiej produktów GMO wraz z
uzasadnieniami,
5) opinie Komisji.
3. Rejestr jest
jawny; art. 14 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
4. Wgląd do
rejestru jest zwolniony z opłat.
Rozdział 7
Zasady
odpowiedzialności cywilnej i karnej
Art. 57. 1.
Użytkownik GMO ponosi przewidzianą prawem cywilnym
odpowiedzialność za szkodę na osobie, w mieniu lub
środowisku, wyrządzoną na skutek przeprowadzenia działania
zamkniętego użycia GMO, działań polegających na zamierzonym
uwolnieniu GMO do środowiska, w tym wprowadzeniu produktów
GMO do obrotu, chyba że szkoda nastąpiła na skutek siły
wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby
trzeciej, za którą użytkownik GMO nie ponosi
odpowiedzialności.
2. Jeżeli szkoda
dotyczy środowiska jako dobra wspólnego, z roszczeniem
odszkodowawczym może wystąpić Skarb Państwa, jednostka
samorządu terytorialnego, a także organizacja ekologiczna.
3.
Odpowiedzialności za szkody, o których mowa w ust. 1, nie
wyłącza okoliczność, że działalność będąca przyczyną
powstania szkód jest prowadzona na podstawie decyzji
administracyjnej i w jej granicach.
4. Przepisy ust.
1-3 stosuje się odpowiednio do tranzytu produktów GMO przez
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W tym wypadku
odpowiedzialność za szkodę ponosi osoba obowiązana do
uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 51.
5. Każdy, komu
przysługuje roszczenie na podstawie niniejszego artykułu,
wraz z wniesieniem powództwa może żądać, aby sąd zobowiązał
podmiot, z którego działalnością wiąże się dochodzone
roszczenie, do udzielenia informacji potrzebnych do
ustalenia zakresu jego odpowiedzialności.
6. Koszty
przygotowania informacji, o której mowa w ust. 5, ponosi
pozwany, chyba że powództwo okazało się oczywiście
bezzasadne.
Art. 58.
1. Kto, bez wymaganej zgody albo nie spełniając warunków
wskazanych w zgodzie, dokonuje operacji zamkniętego użycia
GMO albo działań związanych z zamierzonym uwolnieniem GMO do
środowiska, w tym wprowadzeniem do obrotu produktu GMO, albo
wywozu za granicę lub tranzytu produktów GMO,
podlega karze
pozbawienia wolności do lat 3.
2. W przypadku
popełnienia czynów, o których mowa w ust. 1, można również
orzec przepadek towaru lub technologii związanej z użyciem
GMO na rzecz Skarbu Państwa.
3. Jeżeli w wyniku
czynów, o których mowa w ust. 1, nastąpiło zagrożenie dla
życia lub zdrowia ludzi lub środowiska, sprawca
podlega karze
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Art. 59.
1. Kto sprowadza niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia
wielu osób lub mienia lub środowiska, powodując zagrożenie
podczas zamkniętego użycia GMO w trakcie działań związanych
z zamierzonym uwolnieniem GMO do środowiska lub nie stosując
się do nakazu wycofania produktu GMO z obrotu,
podlega karze
pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
2. Jeżeli sprawca
działa nieumyślnie,
podlega karze
pozbawienia wolności do lat 3.
3. Jeżeli
następstwem czynu, o którym mowa w ust. 1, jest śmierć
człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób,
sprawca
podlega karze pozbawienia
wolności od lat 2 do lat 12.
4. Jeżeli
następstwem czynu określonego w ust. 2 jest śmierć człowieka
lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób, sprawca
podlega karze
pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
5. Jeżeli
następstwem czynu, o którym mowa w ust. 1, jest zniszczenie
środowiska w znacznych rozmiarach, sprawca
podlega karze
pozbawienia wolności do lat 5.
6. Jeżeli
następstwem czynu określonego w ust. 2 jest zniszczenie
środowiska w znacznych rozmiarach, sprawca
podlega grzywnie, karze
ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 60.
Kto, wbrew obowiązkowi, w przypadku awarii powodującej
niekontrolowane rozprzestrzenianie się GMO, nie przystępuje
niezwłocznie do akcji ratowniczej i usuwania skutków awarii
lub nie zawiadamia właściwych służb ratowniczych o
wystąpieniu awarii,
podlega karze
pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 61.
Kto, wbrew obowiązkowi, w przypadku gdy po uzyskaniu
zezwolenia na uwolnienie GMO do środowiska nastąpi
jakakolwiek zmiana w przygotowaniu lub w procesie uwalniania
GMO do środowiska, mogąca spowodować zagrożenia dla zdrowia
ludzi lub dla środowiska albo w razie powzięcia nowych
informacji o takich zagrożeniach, nie podejmuje działań, o
których mowa w art. 32,
podlega
karze pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 62.
Kto dokonuje działań zamkniętego użycia GMO bez uprzedniego
sporządzenia oceny zagrożeń lub nie przestrzegając
szczegółowych wymagań odnośnie do poziomów i rodzajów
zabezpieczeń albo dokonuje działań związanych z zamierzonym
uwolnieniem GMO do środowiska bez uprzedniego
przeprowadzenia oceny zagrożeń dla zdrowia ludzi i dla
środowiska,
podlega karze
pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 63.
Kto dokonuje działań zamkniętego użycia GMO bez uprzedniego
sporządzenia planu postępowania na wypadek awarii,
podlega karze
pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 64.
Kto, wbrew obowiązkowi, nie dokonuje weryfikacji ustaleń
oceny zagrożeń dla zdrowia ludzi i dla środowiska oraz
podjętych środków ochronnych, a także planu postępowania na
wypadek awarii,
podlega karze
pozbawienia wolności do lat 3.
Art. 65.
Kto, wbrew obowiązkowi:
1) nie
informuje właściwych organów o każdorazowej zmianie warunków
operacji zamkniętego użycia GMO, mogącej mieć wpływ na
zwiększenie zagrożenia dla zdrowia ludzi i dla środowiska,
2) nie prowadzi
systematycznej dokumentacji prowadzonych operacji
zamkniętego użycia GMO i nie przechowuje jej przez wymagany
okres,
3) nie oznacza produktów GMO zgodnie z
wymaganiami ustawy
- podlega karze grzywny.
Rozdział 8
Zmiany w przepisach
obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe
Art. 66.
W ustawie z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji
Pracy (Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 276, z 1989 r. Nr 34,
poz. 178, z 1996 r. Nr 24, poz. 110 i Nr 106, poz. 496, z
1998 r. Nr 113, poz. 717 i Nr 162, poz. 1126, z 1999 r. Nr
49, poz. 483 oraz z 2001 r. Nr 76, poz. 809) w art. 8 w ust.
1 po pkt 7 dodaje się pkt 7a w brzmieniu:
"7a)
kontrola przestrzegania wymagań bezpieczeństwa i higieny
pracy, o których mowa w ustawie z dnia 22 czerwca
2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. Nr
76, poz. 811),".
Art. 67.
W ustawie z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony
Środowiska (Dz. U. Nr 77, poz. 335, z 1996 r. Nr 106, poz.
496, z 1997 r. Nr 121, poz. 770, Nr 133, poz. 885 i Nr 141,
poz. 943, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 12, poz.
136 i Nr 109, poz. 1157 oraz z 2001 r. Nr 38, poz. 452 i Nr
63, poz. 638 i 639) w art. 2 w ust. 1 w pkt 12 kropkę
zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 13 w brzmieniu:
"13) kontrola
przestrzegania przepisów i
uzyskanych na ich podstawie zezwoleń, z wyłączeniem kontroli
laboratoryjnej, w zakresie postępowania z organizmami
genetycznie zmodyfikowanymi."
Art. 68.
W ustawie z dnia 12 lipca 1995 r. o ochronie roślin
uprawnych (Dz. U. z 1999 r. Nr 66, poz. 751 i Nr 101, poz.
1178 oraz z 2001 r. Nr 22, poz. 248) w art. 40 dotychczasową
treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w
brzmieniu:
"2. Do zadań
Inspekcji, zgodnie z ust. 1, należy również kontrola
przestrzegania przepisów ustawy z dnia 22 czerwca
2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. Nr
76, poz. 811)."
Art. 69.
W ustawie z dnia 24 listopada 1995 r. o nasiennictwie (Dz.
U. z 2001 r. Nr 53, poz. 563) po art. 51 dodaje się art. 51a
w brzmieniu:
"Art. 51a. Do
zadań Inspekcji Nasiennej należy również kontrola
przestrzegania przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o
organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz. U. Nr 76, poz.
811), w zakresie jej właściwości."
Art. 70.
W ustawie z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji
rządowej (Dz. U. z 1999 r. Nr 82, poz. 928, z 2000 r. Nr 12,
poz. 136, Nr 43, poz. 489, Nr 48, poz. 550, Nr 62, poz. 718,
Nr 70, poz. 816, Nr 73, poz. 852, Nr 109, poz. 1158 i Nr
122, poz. 1314 i 1321 oraz z 2001 r. Nr 3, poz. 18, Nr
5, poz. 43 i 44, Nr 42,
poz. 475, Nr 63, poz. 634 i Nr 73, poz. 761) wprowadza się
następujące zmiany:
1) w art. 28 w
ust. 1 w pkt 9 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się
pkt 10 w brzmieniu:
"10) organizmów
genetycznie zmodyfikowanych, z wyjątkiem spraw związanych z
wydawaniem zezwoleń na wprowadzenie do obrotu żywności i
środków farmaceutycznych.";
2) w art. 33 w
ust. 1 w pkt 6 kropkę zastępuje się przecinkiem i dodaje się
pkt 7 w brzmieniu:
"7) organizmów genetycznie
zmodyfikowanych w zakresie
wydawania zezwoleń na wprowadzenie do obrotu żywności i
środków farmaceutycznych."
Art. 71.
W ustawie z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz.
U. Nr 86, poz. 960 oraz z 2001 r. Nr 5, poz. 43 i Nr 60,
poz. 610) w załączniku do ustawy:
1) w rubryce
"Przedmiot opłaty skarbowej" w części IV po pkt 47 dodaje
się pkt 47a w brzmieniu:
"47a. Od zgód i
zezwoleń wydanych na podstawie przepisów o organizmach
genetycznie zmodyfikowanych:
1) wydanie zgody na:
a) uwolnienie GMO
do środowiska,
b) zamknięte użycie
GMO,
2) wydanie zezwolenia na:
a) wprowadzenie do obrotu produktów GMO,
b) wywóz lub tranzyt produktów GMO.";
2) w rubryce
"Stawka" przy pkt 47a dodaje się kwotę "3.400 zł".
Art. 72.
W ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o dostępie do
informacji o środowisku i jego ochronie oraz o ocenach
oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 109, poz. 1157 i z
2001 r. Nr 73, poz. 761) w art. 5 w ust. 2:
a) w pkt 1 po
wyrazach "pkt 5 lit. a) i b)" dodaje się wyrazy ", pkt 5a",
b) po pkt 5
dodaje się pkt 5a w brzmieniu:
"5a) z zakresu przepisów o organizmach
genetycznie zmodyfikowanych:
a) zgody na
zamknięte użycie GMO,
b) zgody na
zamierzone uwalnianie GMO do środowiska,
c) zezwolenia na wprowadzanie do obrotu
produktów GMO,
d) zezwolenia na wywóz lub tranzyt produktów
GMO,".
Art. 73.
Traci moc art. 37a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o
ochronie i kształtowaniu środowiska (Dz. U. z 1994 r. Nr 49,
poz. 196, z 1995 r. Nr 90, poz. 446, z 1996 r. Nr 106, poz.
496 i Nr 132, poz. 622, z 1997 r. Nr 46, poz. 296, Nr
96, poz. 592, Nr 121, poz. 770 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r.
Nr 106, poz. 668, z 1999 r. Nr 101, poz. 1178, z 2000 r. Nr
12, poz. 136, Nr 48, poz. 550, Nr 62, poz. 718 i Nr 109,
poz. 1157 oraz z 2001 r. Nr 38, poz. 452, Nr 45, poz. 497,
Nr 63, poz. 634 i Nr 73, poz. 764).
Art. 74.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w
ustawie zachowuje moc rozporządzenie dotychczas
obowiązujące, wydane na podstawie ustawy , o której mowa w
art. 73, nie dłużej jednak niż przez okres 9 miesięcy od
dnia wejścia w życie ustawy.
Art. 75.
1. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy a
niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy
ustawy.
2. Decyzje
ostateczne wydane przed dniem wejścia w życie ustawy na
podstawie dotychczasowych przepisów zachowują moc na okres,
na jaki zostały wydane.
Art. 76.
Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od dnia
ogłoszenia, z wyjątkiem przepisów art. 9, art. 10, art. 12 i
art. 13, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. |